افزایش قد تا ۲۰ سانت در یک هفته غیرممکن است، با این حال، قبل از بستهشدن صفحات رشد میتوان با استفاده از مؤثرترین روشهای افزایش قد مانند تزریق هورمون رشد، جلوگیری از بلوغ زودرس یا مصرف قرص ال آرژنین به افزایش رشد قد کودک کمک کرد، علاوه بر آن، با توجه به بعضی از نکات و با استفاده از روشهای جلوگیری از کوتاهی قد میتوان به کودک کمک کرد تا به بیشترین میزان رشد قد طبیعی خود دست پیدا کند.
خیر! از کودکی تا حدود یک سال و نیم یا دو سال بعد از بلوغ که دوره اوج رشد جسمانی محسوب میشود، بدن به طور طبیعی میتواند سالانه ۴ تا ۷ سانتیمتر (بسته به ژنیتک و محیط) رشد قد داشته باشد. بعد از بلوغ، معمولاً به طور طبیعی سرعت رشد قد به کمتر از ۱ سانتیمتر در سال کاهش پیدا میکند و نهایتاً هم متوقف میشود.
بنابراین افزایش قد تا ۲۰ سانتیمتر در یک هفته، با سرعت طبیعی رشد قد انسان بسیار فاصله دارد و هیچ روشی وجود ندارد که بتواند این خواسته را به واقعیت تبدیل کند.
روشهای افزایش قد در کودکان، به ترتیب میزان اثرگذاری
اگر هنوز علائم بلوغ، مانند پریود (در دختران) و بمشدن صدا و رویش موی صورت (در پسرها) ظاهر نشده است، فرد هنوز در دوران رشد قرار دارد. در بازه ۱ تا ۲ سال بعد از آغاز بلوغ و بروز نشانههای آن هم همچنان روشهایی برای افزایش قد وجود دارد تا فرد بتواند با توجه به ژنتیک و محیط خود، بیشترین رشد قد را داشته باشد.
در جدول زیر میبینیم هرکدام از این روشها چقدر باعث افزایش قد میشوند.
| تزریق هورمون رشد |
|---|
| افزایش قد تا ۱۰ سانتیمتر در ۳ سال درمان (منبع) |
| درمان بلوغ زودرس |
| حدود ۵ تا ۱۰ سانتیمتر افزایش قد (منبع) |
| مصرف قرص ال آرژنین |
| بهبود ۰.۳۳ سانتیمتری افزایش قد سالانه (منبع) |
| تمرینات ورزشی |
| افزایش ۳ تا ۴ برابری تولید هورمون رشد (منبع) |
| اصلاح مشکلات اسکلتی عضلانی |
| ۲-۳ سانتیمتر (منبع) |
تزریق هورمون رشد (سوماتروپین)
مؤثرترین روش برای افزایش قد کودک، تزریق هورمون رشد (آمپول افزایش قد سوماتروپین) است و اگر بر اساس تشخیص پزشک، علت کوتاهی قد کودک کمبود هورمون رشد باشد، هرچه زودتر تزریق هورمون رشد انجام شود تأثیر بیشتری خواهد داشت (منبع).
چقدر تأثیر دارد؟
اثرات درمان با هورمون رشد معمولاً طی ۳ تا ۶ ماه اول قابلمشاهده است و کودک در این مدت حدود ۲.۵ تا ۵ سانتیمتر رشد میکند. تأثیر نهایی تزریق هورمون رشد روی قد کودک به زمان آغاز درمان و شرایط جسمانی او بستگی دارد، اما بهطورکلی در طول ۳ سال اول درمان، رشد قد ممکن است به ۱۰ سانتیمتر برسد و در ۲ سال بعدی هم، حدود ۷.۵ سانتیمتر افزایش قد مشاهده شود.
چه زمانی تأثیر دارد؟
تزریق هورمون رشد در کودک (در صورت تشخیص پزشک)، بیشترین تأثیر را زمانی دارد که کودک به بلوغ نرسیده باشد. بعد از بلوغ هم تنها زمانی هورمون رشد تأثیر دارد که کمتر از ۶ ماه، از بروز اولین علائم بلوغ، یعنی پریود شدن در دخترها و بمشدن صدا و رویش موی صورت در پسرها گذشته باشد. بعد از این زمان، تزریق هورمون رشد نمیتواند کمکی به افزایش قد کند.
چطور انجام میشود؟
تزریق هورمون رشد (HGH) معمولا از طریق ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ تزریق طی حدود ۳ سال انجام میشود.
درمان بلوغ زودرس
بلوغ زودرس باعث میشود صفحات رشد کودک زودتر بسته شوند و رشد او زودتر متوقف شود، اما تنها درصورتیکه پزشک متخصص بعد از بررسی شرایط کودک تشخیص دهد که او دچار بلوغ زودرس شده است، درمان بلوغ زودرس میتواند بر بهبود رشد قد او تأثیر بگذارد.
چقدر تأثیر دارد؟
درمان بلوغ زودرس میتواند به طور متوسط ۵ تا ۱۰ سانتیمتر به قد نهایی کودکان اضافه کند. میزان افزایش قد بستگی به زمان شروع درمان دارد. هرچه سن استخوانی کودک کمتر باشد، این درمان معمولاً نتایج بهتری به همراه دارد.
چه زمانی تأثیر دارد؟
بهترین زمان برای درمان بلوغ زودرس، بهویژه در دختران قبل از ۶ سالگی است. تحقیقات نشان دادهاند که بعد از ۸ سالگی تأثیر کمتری داشته است. بهطور کلی هرچه درمان زودتر آغاز شود، یعنی قبل از ۸ سالگی در دختران و ۹ سالگی در پسران و تأخیر در شروع کمتر باشد، تأثیر بیشتری خواهد داشت.
مصرف قرص ال آرژنین
قرص ال آرژنین یکی از بهترین قرصها و مکملها برای افزایش قد است که به دلیل وجود آمینو اسید، به تقویت عضلات و همچنین تحریک هورمون رشد و بهبود رشد و استحکام استخوانها کمک میکند، البته مصرف این قرص مکمل برای آنکه بر افزایش قد کودک یا نوجوان اثر بگذارد، باید تحتنظر پزشک متخصص صورت بگیرد.
چقدر تأثیر دارد؟
غده هیپوفیز در زمان استراحت بدن، شروع به تولید هورمون رشد میکند و پژوهشها نشان میدهند که مصرف به اندازه ال آرژنین تحتنظر پزشک، میتواند میزان تولید هورمون رشد در زمان استراحت را ۱۰۰ درصد افزایش دهد و دو برابر کند. همچنین کودکانی که بهموقع آرژنین مصرف کردهاند نسبت به سایر کودکان، سالانه ۰.۳۳ سانتیمتر بیشتر افزایش قد داشتهاند (منبع).
چه زمانی تأثیر دارد؟
مصرف قرص مکمل ال آرژنین زمانی تأثیرگذار است که کودک هنوز علائم بلوغ مانند پریود شدن در دختران و بمشدن صدا و رویش مو در پسران را ندارد.
انجام تمرینات ورزشی
ورزش یک راهکار طبیعی و مؤثر برای افزایش قد است. تقریبا هر نوع فعالیت ورزشی (جز مواردی مانند کشتی و کاراته و باله که تأثیر منفی روی افزایش قد دارند)، به بهبود تولید هورمون رشد، تقویت استخوانها و عضلات، و در نهایت بهبود رشد قد کمک میکند.
چقدر تأثیر دارد؟
پژوهشها نشان دادهاند که اگر کودک یا نوجوان به طور منظم ورزش کند، میزان تولید هورمون رشد در بدن او در زمان استراحت حدود ۳ تا ۴ برابر افزایش پیدا میکند.
چه زمانی تأثیر دارد؟
بیشترین تأثیر انجام حرکات کششی و تمرینات ورزشی بر رشد قد، به قبل از بستهشدن صفحه رشد مربوط میشود، یعنی در دوران کودکی و تا نهایتا ۲ سال بعد از سن بلوغ، اما انجام ورزش تا پایان نوجوانی و بعد از بستهشدن صفحات رشد هم میتواند تا حد محدودی به رشد قد کمک کند.
اصلاح مشکلات اسکلتی عضلانی
اصلاح مشکلات عضلانی-اسکلتی در کودکان و نوجوانان، میتواند مانند قوز پشتی (کیفوز)، اسکولیوز یا پاپرانتزی میتواند به طور محدود به افزایش قد نهایی آنها کمک کند.
چقدر تأثیر دارد؟
میزان تأثیرگذاری اصلاح بدن بر افزایش قد، بهشدت عارضه بستگی دارد، اما بهطورکلی با بهبود وضعیت بدن، فرد میتواند حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر افزایش قد داشته باشد.
چه زمانی تأثیر دارد؟
اصلاح وضعیت بدن و درمان مشکلات اسکلتی عضلانی معمولا در سنین پایینتر راحتتر انجام میشوند، اما بهطورکلی بهبود پاپرانتزی یا قوز کمر، در نوجوانی و بزرگسالی هم میتواند به افزایش محدود قد منجر شود.
روشهای جلوگیری از کوتاهی قد در کودکان
علاوه بر روشهای بالا که کمک میکنند تا قد کودک، نسبت به ژنتیک و محیط خود بیشتر رشد داشته باشد، روشهای مؤثر دیگری هم هستند که باعث میشوند تا کودک به بیشترین سهم خود از رشد قد برسد. جلوگیری از کوتاهی قد، نیازمند توجه به مسائلی مانند برنامه داشتن غذایی مناسب، کاهش اضافهوزن و داشتن خواب باکیفیت و بهموقع است.
در جدول زیر میبینیم که بیتوجهی به هرکدام از این عوامل، چه تأثیری بر کوتاهی قد کودک دارد.
| برنامه غذایی نامناسب |
|---|
| تا ۲۰ سانتیمتر کوتاهی قد نسبت به استاندارد (منبع) |
| اضافهوزن |
| حداقل ۲ تا ۳ سانتیمتر کوتاهی قد نسبت به استاندارد(منبع) |
| کیفیت و ساعت خواب نامناسب |
| نامشخص |
برنامه غذایی سالم و مغذی
داشتن برنامه غذایی حاوی مواد غذایی موردنیاز برای رشد عضلات، استخوانها و تولید هورمون رشد کمک میکند تا کودک بتواند به بیشترین رشد قد خود دست پیدا کند. بیتوجهی به تغذیه کودک و نوجوان، علاوه بر مشکلات دیگر، باعث کوتاهی قد هم میشود.
چقدر تأثیر دارد؟
درصورتیکه هیچکدام از مواد غذایی موردنیاز بدن برای افزایش قد مانند پروتئین، کلسیم و ویتامین D به اندازه کافی در برنامه غذایی کودک گنجانده نشده باشد، رشد قد او ممکن است ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر کمتر از کودکانی باشد که این مواد غذایی از طریق برنامه غذایی و مکملها، در بدن آنها تأمین شده است (منبع). البته معمولاً در یک برنامه غذایی معمولی، بخش زیادی از این مواد غذایی تأمین میشود.
کاهش اضافهوزن
اضافهوزن که بهویژه در دخترها رایج است، میتواند قبل از سن بلوغ باعث بستهشدن صفحات رشد و کوتاه ماندن قد شود. همچنین اضافهوزن، تولید هورمون رشد را کاهش میدهد، به همین دلیل پیشگیری و درمان اضافهوزن کمک میکند تا کودک به نهایت افزایش قد خود را داشته باشد.
چقدر تأثیر دارد؟
بلوغ در کودکان دارای اضافهوزن، باعث میشود که حداقل ۳ تا ۳.۵ ماه زودتر آغاز شود. این موضوع به میزان اضافهوزن و جنسیت ربط دارد. بهطورکلی اضافهوزن در کودکان باعث میشود که حداقل حدود ۲.۳ سانتیمتر (در دختران) و ۳.۱ سانتیمتر (در پسران) رشد قدی کمتری در دوران بلوغ نسبت به سایر کودکان داشته باشند.
تنظیم کیفیت و ساعت خواب
در دوران کودکی و نوجوانی، بیشترین تولید هورمون رشد در زمان استراحت در شب، بهویژه از ساعت ۱۰ شب تا ۱ صورت میگیرد و هم دیر خوابیدن کودک به طور مستمر و هم پایینبودن کیفیت خواب او میتواند بر رشد قد او تأثیر منفی بگذارد.
چقدر تأثیر دارد؟
درباره اینکه پایینبودن کیفیت خواب یا عادات نادرست مانند دیر خوابیدن، چند درصد یا چند سانتیمتر میتواند باعث کوتاهی قد میشود، هنوز پژوهش مشخصی انجام نشده است، اما باتوجهبه اینکه هورمون رشد در طول خواب تولید میشود، مدیریت خواب میتواند در رشد قد کودک تأثیربهسزایی داشته باشد.
- کودکان ۴-۵ ساله، به حدود ۱۰ تا ۱۲.۵ ساعت خواب شبانه نیاز دارند.
- کودکان بالای ۵ سال به حدود ۹ تا ۱۰ ساعت خواب شبانه نیاز دارند.
سوالات متداول
راههای افزایش قد در ۱۶-۱۷ سالگی چیست؟
در این سنین تنها اگر صفحات رشد هنوز باز باشند، افزایش قد ممکن است. اگر فرد در این سن، هنوز به بلوغ نرسیده باشد خواب کافی (۸-۱۰ ساعت)، تغذیه مناسب (کلسیم، پروتئین، ویتامین D)، ورزشهایی مثل بسکتبال و شنا، و روشهایی مانند تزریق هورمون رشد و مصرف مکملها میتواند تأثیرگذار باشد.
بهترین صبحانه برای افزایش قد چیست؟
شیر یا ماست که منبع کلسیم و پروتئین هستند، تخممرغ که سرشار از پروتئین و ویتامین D است، نان سبوسدار یا غلات کامل، میوههایی مثل موز یا پرتقال که حاوی پتاسیم و ویتامین C همگی به تقویت استخوانها و عضلات برای رشد قد کمک میکنند.
اگر پدر و مادر قد بلند نباشند، فرزند میتواند قدبلند شود؟
بله، قد فرزند تحتتأثیر ژنتیک و محیط است. تغذیه، ورزش، و سبک زندگی سالم میتوانند تا ۲۰-۳۰ درصد تأثیر بیشتری نسبت به ژنتیک داشته باشند.
افزایش قد ۱۰ تا ۲۰ سانت با جراحی امکانپذیر است؟
بله، جراحی افزایش قد (کشیدن استخوانها) امکانپذیر است، اما این جراحی زمانبر، دردناک و با عوارض بالقوه است. این روش معمولاً در موارد خاص توصیه میشود و نیازمند مشورت با پزشک متخصص است.